تبیین ماهیت دولت در اندیشه سیاسی ابن سینا و آیت‌الله خامنه‌ای: رویکردهای مفهومی، کارکردی و ساختاری

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

دانشگاه پیام نور مازندران

چکیده

          چکیده  
دولت به ‎منزله ابزاری در جهت تنظیم امر سیاسی در حیات بشری، نقش تعیین‌کننده‌ای در نظارت و کنترل اجتماعات انسانی ایفا می‌کند. با توجه به اینکه «نظریه دولت» یکی از مباحث کلیدی حوزه اندیشه سیاسی است، هدف مقاله حاضر بررسی و شناخت آن در آرا و اندیشه‌های ابن سینا و آیت‌الله خامنه‌ای از حیث منشأ و ماهیت دولت و رابطه آن با سه وجه مفهومی، کارکردی و ساختاری است. با توجه به مسئله پژوهشی مطرح ‎شده، در مقاله حاضر به روش توصیفی- تحلیلی و با استفاده از منابع کتابخانه‌ای، چنین نتیجه‌گیری و استنتاج شد: در دولت نبوی ابن ‎سینا،مفهوم ارگانیکی با ساختار حداکثری بر مبنای وظایفی که او برای پیامبر و نبی قائل بوده، مدّ نظر است. در دولت توحیدی مبتنی بر آموزه‌های فقهی آیت‌الله خامنه‌ای نیز با توجه به اصل توحید، دولت یک پیکره واحد بوده که در نظام ولایت تجلی می‌یابد و مجموع روابط بین اجزاء، جمهوریت و اسلامیت آن را تشریح می‌کند. فقه اکبر تعیین‌کننده کلیت دین و تشریح‌کننده ساختار حداکثری دولت است. به عقیده ابن ‎سینا و همچنین معظم‌له، حاصل پیروی از دولت‌های فوق، همانا سعادت دنیوی و از همه بالاتر رستگاری اخروی است. این در حالی است که در اندیشه معظّم‌له، سعادت انسانی تنها در یک جامعه توحیدی بر پایه ولایت فقیه تحصیل می‌شود و اولین و مهم‌ترین وظیفه دولت، تحول معنوی و روحی انسان است. همچنین ابن ‎سینا نبی را ضرورت اجتماعات انسانی دانسته و بهترین قانون عادلانه را برگرفته از شریعت می‌داند.
 

کلیدواژه‌ها