مقایسه روش‌شناسی شهید صدر و ایزوتسو در جهت ارائه الگویی روش ‏شناختی درباره کشف نظریه قرآن

نویسندگان

چکیده

تحول در علوم انسانی در جوامع اسلامی نیازمند تحولات روش‌شناختی در جهت تولید و یا کشف نظریه‌های اسلامی است. برغم این اهمیت هنوز یک روش‌شناسی کامل به‌خصوص برای استخراج نظریه‌های اجتماعی قرآن کریم از سوی اندیشمندان اسلامی ارائه نشده است. هرکدام از روش‌های موجود دارای مزیت‌ها و کاستی‌هایی است. به‌همین دلیل استفاده از ظرفیت‌های مثبت هرکدام از روش‌های موجود ضرورتی انکارناپذیر است. در باب روش‏ شناسی فهم قرآن، شهید سیدمحمدباقر صدر و توشی‏هیکو ایزوتسو، دیدگاه‏های بدیعی را مطرح ساخته‏اند. ایزوتسو با طرح مباحث معناشناسی نوین در ارتباط با فهم نصوص دینی افق‏های جدیدی در باب فهم و تفسیر قرآن گشود. شهید صدر نیز با بنیان‌نهادن فقه نظریات و طرح روش‏شناسی موضوعی یا واقع‏گرا، زمینه تحول اساسی نه تنها در روش‏ شناسی فهم قرآن بلکه در علوم انسانی در کلیت آن ایجاد کرده است. دیدگاه این دو متفکر به‌تنهایی دچار کاستی‌هایی است؛ اما مباحث آن‏ها به‌طرز جالب توجهی همدیگر را تکمیل می‏کند. این مقاله با روش مقایسه‌‌ای متوازن پیوسته و با ترکیب نظریات شهید صدر و ایزوتسو، الگویی روش‏ شناختی کارآمد‏تری در زمینه اکتشاف نظریه قرآن ارائه می‌کند.

کلیدواژه‌ها